Çakşır otunun faydaları nelerdir?

Latince adı ferula communis olan, dev rezene olarak da bilinen çakşır otu, bir ferula türüdür. Rezeneye fazlasıyla benziyor olmasına rağmen, başka bir türe aittir. Çakşır otu 2-3 metreye kadar uzayabilen bir yıllık bir bitkidir. Haziran ayında çiçekleri göze çarpmaktadır. (1)

Çakşır otunun sağlığa faydaları

Çakşır otunun sağlığa olan faydaları

Kanserle mücadele eder: Çakşır otunun kanseri önleme ve tedavisiyle ilgili faydaları olduğuna dair birçok zengin araştırma bulunmaktadır. Antioksidan bileşikler içeren çakşır otu, ferulik asit ve umbrelliprenin maddelerinin yüksek konsantrasyonuna sahiptir. Bu aktif maddelerin vücudun içindeki serbest radikallere karşı mücadele ederek onları devre dışı bıraktığı gösterilmiştir. Kanserli hücrelerin azalması ile çakşır otu arasında bir bağlantı bulunmaktadır.

Ağrıları hafifletir: Ağzı mekanizması hala oldukça gizemli bir konu olsa da, çakşır otu, kolik ağrı, kronik ağrı gibi farklı ağrı düzeylerine bir analjezik olarak etki edebildiği için tavsiye edilmektedir. Özellikle bebeklerde yaşanan şişkinlik ve gaz birikmesi sonucu oluşan ağrısı ortadan kaldırmak için çakşır otu benzersiz bir ağrı kesici olarak bilinmektedir.

Cildi korumaya yardımcı olur: Böcek sokması ne olursa olsun, hangi ülke olursa olsun, kaşıntılı ve tahriş olmuş cilt oldukça can sıkıcı bir durumdur. Eğer çakşır otu bir macun niyetiyle kullanılırsa, böcek sokmasının iyileşme sürecini hızlandırmakta, aynı zamanda da o bölgedeki inflamasyonu azaltmaya yardımcı olmaktadır. Bu durumda, direk böceğin soktuğu noktadan uygulamak en doğrusu olacaktır.

Doğurganlığı artırır: Çakşır otunun çok eski çağlardan beri kullanılıyor olmasının sebebi, bir uyarıcı olarak hem kadınlar hem de erkeklerde iktidarsızlık veya infertilite (doğurgan olmama) belirtilerini ortadan kaldırmak için faydalı olmasıdır. Hormonal aktiviteyi teşvik etmek için vücuttaki kan ve enerji akışını artırmaktadır. Temelde bir afrodizyak olarak çalışmaktadır. (2)

Mideye iyi gelir: Çakşır otu çeşitli mide problemlerini tedavi etmek için inanılmaz bir yeteneğe sahiptir. Hem antispazmodik hem anti inflamatuar hem de antioksidan olması nedeniyle hazımsızlık, mide bulantısı, mide bağırsak gazı, bağırsak solucanları, şişkinlik ve irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi sorunları hafifletmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca, gıda zehirlenmesinin iyileştirilmesinde yararlı olduğu da kabul edilir.

Üst solunum yollarına iyi gelir: Anti inflamatuar, antiviral ve antibiyotik etkileri nedeniyle çakşır otu, astım, bronşit, kuru öksürük, boğmaca ve soğuk algınlığı gibi solunum problemlerini tedavi etmek için kullanılmaktadır. Ayrıca, göğüs tıkanıklığını gidermek ve balgamı serbest bırakmak için çok faydalı bir solunum uyarıcısı olarak hareket etmektedir.

Menstrüasyon için faydalıdır: Çakşır otu, menstrüasyon sırasında yaşanan menstrüel ağrı, düzensiz adet kanamaları ve ağır kan akımından kurtulmaya yardımcı olduğundan kadınlar için bir nimet olarak görülmektedir. Çakşır otu, projesteron salgılanmasını artırmaktadır. Böylece, pürüzsüz kan akımını teşvik etmektedir. Dolayısıyla, oldukça sık yaşanan kadınsal sorunlarda bir rahatlama sağlamaktadır.

Baş ağrısını hafifletir: Soğuk algınlığı ya da migren nedeniyle oluşan baş ağrısını çakşır otunun çözebileceği söylenmektedir. Çakşır otu anti inflamatuar özelliklere sahiptir. Bu nedenle, kan damarlarındaki inflamasyonu azaltarak, baş ağrısını hafifletmeye yardımcı olmaktadır. (3)

Kolesterole iyi gelir: Çakşır otu, doğal bir kan inceltici olarak çalışmaktadır. Kanın incelmesi ise vücuttaki dolaşım sağlığını artırmaktadır. Bu durumda, kandaki yüksek kolesterol ve trigliserid seviyelerini azaltmak için faydalı olabilmektedir. Kolesterol düzeylerine etki edebildiği için birçok açıdan yarar sağlayabilmektedir.

Nörolojik bozukluklara iyi gelir: Tıbbi durumlar dışında, çakşır otu duygusal sağlığa da yardımcı olabilmektedir. Sahip olduğu bileşikler nedeniyle uyku getirici bir özellik sunmaktadır. Bu nedenle, nörolojik bozuklukların tedavisi için bitkisel bir tedavi yöntemi olarak da kullanılabilmektedir. Tabi ki, öncelikle bir doktor tavsiyesi almak gerekir. Bunun bir sonucu olarak, depresyon belirtileri, anksiyete bozuklukları, panik atak ve değişken ruh halini azaltmaya yardımcı olacaktır.

Fiziksel yorgunluğa iyi gelir: Çakşır otu, kalp sağlığını korumak için faydalı olabilmektedir. Buna ek olarak, solunum yolları problemleri için mükemmel bir ilaçtır. Ayrıca, tüm doku ve hücrelere kan teminini artırmaktadır. Böylece, vücut için gerekli oksijen üretimi sağlanmaktadır. Sonuç olarak, vücuttaki yorgun dokuların tedavi edilmesi fiziksel yorgunluğunda azaltılması anlamına gelmektedir.

Depresyonla mücadele eder: Çakşır otu, tarihsel olarak antidepresan özellikli bir ilaç olarak tanınmaktadır. Sahip olduğu antidepresan yeteneği nedeniyle olumsuzluk getiren düşünceleri uzaklaştırmakta ve mutluluk verici bir ruh haline destek olmaktadır. Bunun yanı sıra, başarısızlık gibi düşünceleri de uzaklaştırmaya yardımcı olmaktadır.

Metabolizmayı hızlandırır: Çakşır otu, eşsiz sağlıksal avantajlar sunmaktadır. Özellikle, vücudun metabolizmasını artırmak için yardımcı olmaktadır. Gıdaların sindirimini kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, yağ metabolizmasını tetiklemektedir. Kandaki LDL olarak bilinen kötü kolesterolün birikmesini engelleyebilmektedir. Bu nedenle, kalp sağlığını güvende tutmak için de etkili bir hale gelmektedir. (4)

Çakşır kökünün sağlığa olan faydaları

  • Genellikle, çakşır kökü gaz ve şişkinlik için bir çare olarak kullanılır.
  • Astım, bronşit ve boğmaca gibi üst solunum yolları problemlerini hafifletmeye yardımcı olur.
  • Çakşır kökü yumuşatıcı (müshil) bir etkiye sahip olduğu için mide krampları ve irritabl barsak sendromu gibi sindirim sistemi ile ilgili sorunları tedavi etmeye yardımcı olur.
  • Teneffüs etmenin histeriyi azaltabileceğine inanılmaktadır.
  • Çakşır kökü projesteron üretimini artırmaktadır. Bu nedenle, kısırlığa neden olan problemleri tedavi etmek için faydalıdır. Doğum sonrası da, annenin daha hızlı iyileşmesine yardımcı olmaktadır.
  • Sıcak su ile karıştırılan çakşır kökü anlık ağrıların hafifletilmesi için kullanılabilmektedir.
  • Çakşır kökünün etkili bir sakinleştirici özelliği bulunmaktadır.
  • Sedatif olduğu için özellikle anksiyete, depresyon, değişken ruh halleri belirtilerinin yanı sıra çocuklardaki sinir bozukluklarını tedavi etmek için kullanılmaktadır. (5)

Çakşır otunun zararları

Tüm sayısız yararlarına rağmen, çakşır otunun bazı dezavantajları da bulunmaktadır. Bunlar kusma ve mide bulantısı gibi istenmeyen yan etkiler ile sonuçlanabilmektedir. Aşırı çakşır otu tüketimi geğirme, boğazda tahriş, şişmiş dudaklar, mide gazı ve ishale neden olabilmektedir. Aynı zamanda merkezi sinir sistemi problemlerine yatkın olan kişilerde istenmeyen sonuçlara sebebiyet verebilmektedir. Cildi uygulandığında, kızarıklık, kaşıntı ve deride tahriş gözlemlenebilir. Uzun süreli deri döküntüleri, deride şişlik ve kurdeşen varsa, alerjik reaksiyonun giderilmesi için bir doktora danışmak gerekir. Tek seferde yüksek dozda çakşır otu almak baş dönmesi ve baş ağrısı getirebilmektedir.

Özetle,  kalp hastalıkları, karaciğer sorunları ve sinir hastalıkları gibi belirli hastalıklar için büyük dozlarla tüketmek istiyorsanız, öncesinde mutlaka bir doktora danışmalısınız. Çoğu durumda, yan etkiler geçicidir ve tedavi edilirdir. (6)

Çocuklar: Çakşır otu tüketimi belli kan bozukluklarına neden olabilmektedir. Bu nedenle, çocuklarda ve bebeklerde ağız yoluyla tüketimi güvenli değildir.

Hamilelik ve emzirme: Hamilelik dönemindeyseniz, ağız yoluyla çakşır otu tüketimi güvenli değildir. Düşük riski barındırmaktadır. Kullanmaktan kaçınılmalıdır.

Ayrıca, emzirme döneminde de ağız yoluyla tüketilmesi güvenli olarak kabul edilmemektedir. Çakşır otunda bulunan kimyasallar süt yoluyla bebeğe geçebilmekte ve kanama bozukluklarına neden olabilmektedir. Kullanmaktan kaçınılmalıdır. (7)

Tavsiyeler

Çakşır otunun tıbbi kullanımlar için belirli dozlarda tüketilmesi tavsiye edilmektedir. Dozlar şöyle belirlenmiştir:

  • Toz haline getirilmiş kökü: 0,3-1 gram (günde 3 kez)
  • Çay olarak: 1-2 bardak (1 gün içinde)
  • Ticari hap veya kapsül: Günlük olarak 1 adet alınmalı ya da en doğrusu üreticinin talimatları izlenmelidir.
  • Tentür olarak: ½ – 1 tatlı kaşığı (günlük olarak) (8)