Adet Düzensizliği Nedenleri

Adet düzensizliği genelde nedeni vücuttaki hormon üretimindeki değişimlerden kaynaklanmaktadır. Menstrüasyona etki eden iki hormon östrojen ve progesteron hormonudur. Bunlar adet döngüsünü düzenleyen hormonlardır. (1)

Hormonal dengeyi etkileyen doğal yaşam döngüsü değişiklikleri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Ergenliğe girmemiş olmak
  • Hamilelik
  • Emzirme
  • Menopoz (2)

Yukarda sıralanmış olan dönemlerde adet düzensizliği yaşamak ya da adet döngüsünün tamamen durması doğal ve normaldir. Adet düzensizliği olarak tanımlanan durumlar genelde bu dönemlerin dışında yaşanmaktadır. Adet düzensizliği neden olur? Adet düzensizliğine stresten daha ciddi tıbbi durumlara kadar pek çok neden yol açabilmektedir. Adet düzensizliğinin en genel nedenlerini şöyle açıklamak mümkündür: (3)

Stres ve Yaşam Tarzı Faktörleri

Kilo almak, diyet yapmak, egzersiz rutinindeki değişiklikler, seyahat etmek, hastalık ve diğer rahatsızlıklar menstrüasyon döngüsünü etkileyebilmektedir. Günlük rutinlerin dışına çıkılması kadın vücudu üzerinde değişikliklere yol açabilmektedir. (4)

Doğum Kontrol Hapları

Doğum kontrol haplarının genelinde östrojen ve progesteron hormonlarının bir kombinasyonunu kullanılmaktadır. Bu haplar yumurtalıkların yumurta bırakmasını önleyerek olası hamilelikleri önlemektedir. Doğum kontrol haplarının alınmaya başlanması ya da bırakılması adet düzensizliğine neden olabilmektedir.

Doğum kontrol haplarının bırakılmasından sonraki altı ay boyunca adet düzensizliği yaşanması olağandır. Bu nedenle, hamile kalmak için yapılan planlamalarda doğum kontrol haplarının bırakılma süreçleri de önemli bir unsurdur.

İçeriğinde sadece progesteron hormonu bulunan doğum kontrol hapları, bazı kadınlarda ara kanamalara da yol açabilmektedir. (5)

Uterin Polipler veya Miyomlar (Rahimde Ur)

Uterus astarında oluşan ve kanserli olmayan büyümelere uterin polip adı verilmektedir. Miyom ise rahim duvarında bulunan tümördür. Çok ufak boyutlarda olabilen bu miyomlar, bazı durumlarda oldukça büyük de olabilmektedir. Miyomlar da genellikle iyi huyludur. Adet düzensizliğine neden olabilen bu polipler ve miyomlar diğer yandan, ağır kanama ve ağrıya da yol açabilmektedir. (6)

Endometriozis

Rahim içindeki endometrial doku her ay menstrüel dönemde kanla birlikte dışarı atılmaktadır. Endometrial doku uterusun dışında büyümeye başladığında ise Endometriozis meydana gelmektedir.

Endometrial doku genellikle yumurtalıklara ya da fallop tüplerine tutunmaktadır. Bazı durumlarda ise bağırsaklarda veya alt sindirim sistemindeki diğer organlarda ve rahim arasındaki bölgede kalabilmektedir.

Adet düzensizliğine neden olabilen Endometriozis, adet döneminden önce ve sırasında anormal kanama, kramp, ağrıya ve ağrılı cinsel ilişkiye yol açabilmektedir. (7)

Pelvik İnflamatuar Hastalık

Bu durum kadının üreme sistemini etkileyebilen bakteriyel bir enfeksiyondur. Enfeksiyona yol açan bakteriler cinsel temas yoluyla vajinaya oradan da rahim ve üst genital bölgeye yayılmaktadır. Üreme sisteminde oluşan bu bakteriyel enfeksiyonlar, doğum kusurlarına neden olabilmektedir.

Pelvik inflamatuar hastalık belirtileri arasında adet düzensizliği, kokulu bir akıntı, ağrı, mide bulantısı, kusma veya ishal bulunmaktadır. (8)

Polikistik Over Sendromu

Polikistik over sendromu durumunda, yumurtalıklar bir erkek hormonu olan androjenleri üretmeye başlamaktadır. Sonuç olarak da, yumurtalıklarda küçük kistler oluşabilmektedir.

Bu kistler genellikle ultrasonda fark edilmektedir. Hormonal değişiklikler yumurtanın olgunlaşmasını önleyebilmektedir. Neticede, sağlıklı bir menstrüel düzen gerçekleşmemektedir.

Polikistik over sendromu adet düzensizliğine neden olabildiği gibi menstruasyonun tamamen durmasına da yol açabilmektedir. Bu durum, obezite, infertilite ve aşırı tüylenme olarak da bilinen hirsutizm durumlarıyla da ilişki olabilmektedir. Nedeni tam olarak bilinmese de, hormonal dengesizliklerden kaynaklandığı düşünülmektedir. (9)

Prematüre (Erken) Yumurtalık Yetmezliği

Bu durum, kadın 40 yaşın altında olsa bile yumurtalıkları normal bir şekilde işlev görmediğinde yaşanmaktadır. Tıpkı menopozda olduğu gibi adet döngüsü tamamen durmaktadır. Prematüre yumurtalık yetmezliğinin kemoterapi ve radyasyon ile kanser tedavisi gören hastalarda ya da belirli kromozomal anormalliklerle ilgili bir geçmişi olan kişilerde ortaya çıktığı tahmin edilmektedir. (10)

Diğer Nedenler

Adet düzensizliğine yol açabilen diğer nedenler şunlar olabilmektedir:

  • Rahim kanseri veya rahim ağzı kanseri
  • Steroidler veya antikoagülan ilaçlar gibi kan inceltici ilaçlar
  • Kanama bozuklukları, aşırı aktif tiroid bezi veya hormonal dengeyi etkileyen hipofiz bozuklukları gibi tıbbi durumlar
  • Düşük veya dış gebelik (döllenmiş yumurta uterusun dışında tutunmaktadır) de dâhil olmak üzere gebelikle ilgili komplikasyonlar (11)

Adet Düzensizliği Nedir?

Menstrüasyon ya da halk arasındaki adıyla adet, kadının her ay vajinal kanama yaşamasıdır. Rahim astarı her ay kendisini gebeliğe hazırlamak için kalınlaşmaktadır. Döllenmenin gerçekleşmemesi durumunda ise rahimden atılma sürecinin bir sonucu olarak adet kanaması ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, adet düzeni kadının hamile kalması için oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Adet düzeni kadın cinsel hormonları tarafından kontrol edilmektedir.

Normal olarak kabul edilen menstrüasyon yirmi bir ile otuz altı gün arasında gerçekleşmektedir. Menstrüasyon süresi normal olarak üç ile sekiz gün sürmekte, dört günün ise ideal olduğu düşünülmektedir. Tabi ki, bu düzen kadından kadına göre değişebilmektedir. Adet düzensizliği durumunda ise gün atlama, ay atlama ya da ay içinde birden fazla kanama olması söz konusu olabilmektedir. (12)

Adet Düzensizliği Belirtileri

Adet düzensizliği başlangıcı ve sonrası belirtileri altta yatan nedene bağlı olarak değişiklikler gösterebilmektedir. Örnek vermek gerekirse, pelvik bir enfeksiyon oluşması durumunda, adet düzensizliği ile birlikte ateş ve cinsel ilişki sırasında ağrı da yaşanmaktadır.

Adet düzensizliği nasıl anlaşılır? Diğer adet düzensizliği belirtileri şunlardır:

  • Üst üste 2 ya da 3 adeti atlama
  • Ay içinde kesik kesik kanama yaşama
  • Bel ağrısı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Ağrılı bağırsak hareketleri
  • Ağrılı cinsel ilişki
  • Ateş
  • Pelvik veya karın ağrısı ya da krampları
  • İdrara çıkarken yanma hissetme
  • Hamilelik ya da doğurganlık zorluğu

Sıcak basması, baş ağrısı, duygudurum değişiklikleri, kalp çarpıntısı, unutkanlık ve uyku problemleri gibi belirtiler ise genellikle menopoz başlangıcında yaşanmaktadır. (13)

Adet Düzensizliği Tedavisi

Adet düzensizliği nasıl geçer? Adet düzensizliği çoğu zaman tedavi gerektiren bir sağlık problemi oluşturmamaktadır. Diğer yandan, tedavi uygulanması durumunda, nedenine bağlı olarak seçenekler şunlar olabilmektedir:

  • Puberte (çocukluktan erişkinliğe geçiş süreci) ve menopoz: Bu dönemler yaşanan adet düzensizlikleri için genellikle bir tedaviye ihtiyaç duyulmamaktadır.
  • Doğum kontrolü: Adet düzensizliği kontrol kontrol yöntemlerinden kaynaklıyorsa, doktorunuz sizi seçenekler hakkında bilgilendirecektir.
  • Polikistik over sendromu ve obezite: Aşırı kilo adet düzenini etkileyebilmektedir, bu nedenle, fazla kilonun verilmesi en doğrusu olacaktır. Polikistik over sendromu bulunan çoğu kadın aşırı kilo problemi yaşamaktadır.
  • Tiroid problemleri: Altta yatan neden tiroid problemiyse, tiroid tedavisi uygulanacaktır.
  • Stres ve yeme bozuklukları: Duygusal stres, bir yeme bozukluğu veya ani kilo kaybı adet düzensizliğini tetikleyebilmektedir. Gevşeme tekniklerini ya da stres yönetimini öğrenmek ve bir terapistle konuşmak faydalı olacaktır. (14)
  • Adet düzensizliği ameliyatı: Bazı durumlarda, fallop tüplerinde veya rahimdeki sorunlar adet düzensizliğine yol açabilmektedir. Özellikle, çocuk doğurmayı düşünen kadınlar için yapısal sorunları gidermede ameliyatlar düşünülebilmektedir. (15)

Adet Düzensizliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Adet düzensizliği tanısı ve tedavisi için kadın sağlığı ve hastalıklarını inceleyen jinekoloji bölümüne başvurulmaktadır. (16)