Crohn Hastalığı Nedir?

Crohn hastalığı, sindirim sistemini etkileyen, karmaşık ve kronik bir hastalıktır. Bağırsak duvarlarının anormal bir şekilde iltihaplanmasına neden olan bu hastalık, özellikle ince bağırsağın alt kısmında ve kalın bağırsak kısımlarında (kolonda) ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte, iltihaplanma sindirim sisteminin herhangi bir yerinde de olabilmektedir. Alevlenen dokular kalınlaşmakta, şişmekte ve bağırsağın iç yüzeyinde açık yaralar (ülser) oluşturabilmektedir.

Crohn hastalığı, her yaştan insanı etkileyebilmektedir, ancak, çoğunlukla hasta gençlik yıllarında ya da yirmili yaşlarında hastalığı yaşamaktadır. Hastalığın belirtileri, yaşam boyunca birden çok kez ortaya çıkabilmektedir. En yaygın belirtileri arasında ise sürekli ishal, karın ağrısı ve kramp, iştah kaybı, kilo kaybı ve ateş bulunmaktadır. (1)

Crohn hastalığı olan bazı insanlar bağırsaktaki iltihaplı dokular nedeniyle kronik kanama geçirebilmektedir. Zamanla bu kanama, kırmızı kan hücrelerinin (anemi) azalmasına da neden olabilmektedir. Bazı vakalarda, Crohn hastalığı aynı zamanda eklemleri, gözleri veya cildi etkileyen tıbbi problemlere yol açmaktadır.

Bağırsak tıkanıklığı, Crohn hastalığı durumunda oldukça sık yaşanan bir komplikasyondur. Tıkanıklar, bağırsak duvarlarında şişme veya yara dokusunun birikmesi sonucu oluşmaktadır. Bazı hastalar diğer dokular ve bağırsak arasındaki anormal bağlantılar olan fistüller de geliştirebilmektedir. Fistül, bağırsak ilmekleri arasında veya bağırsak ve yakındaki yapılar (mesane, vajina veya deri) arasında geçiş oluşturmak için bağırsak duvarı kırıldığında ortaya çıkmaktadır. (2)

Crohn hastalığı, inflamatuvar barsak hastalığının yaygın bir formudur. Ülseratif kolitin diğer bir türü olan İBH de bağırsak astarında kronik inflamasyona neden olmaktadır. Sindirim sisteminin herhangi bir bölümünü etkileyebilen Crohn hastalığının aksine, ülseratif kolit tipik olarak sadece kolonda inflamasyona yol açar. Buna ek olarak, iki bozukluk farklı iltihaplanma modellerini içermektedir. (3)

Crohn Hastalığı Belirtileri

Crohn hastalığı son derece kişisel bir hastalıktır. Bu nedenle de, Crohn başlangıcı ve ilerleyişi belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın etkilediği bölgeye bağlı olarak değişebilmektedir. Crohn nasıl anlaşılır? En yaygın Crohn hastalığı belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Karın ağrısı ve diyare
  • Yorgunluk ve zayıflık
  • Ateş
  • Genel rahatsızlık hissi
  • Ağız ülseri
  • İştah kaybı ve kilo verme
  • Anemi (kansızlık)

Belirtiler hafif olabilirken, bazı hastalarda daha da ağırlaşabilmektedir. (4)

Crohn Belirtileri detayı için bakınız

Crohn Hastalığı Nedenleri

Crohn neden olur? Crohn hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir, ancak hastalığın gelişmesinde rolü olduğu düşünülen faktörler şunlardır:

  • Genetik, çevre, beslenme, kan damarı anormallikleri ve hatta psikososyal faktörlerin Crohn hastalığına neden olduğunu ileri sürülmektedir.
  • Crohn hastalığının, bir virüs veya bakteri tarafından enfeksiyona aşırı tepki veren bağışıklık sisteminin bir sonucu olduğu düşünülmektedir.
  • Duygusal stres belirtileri kötüleştirse de birincil neden değildir.

Crohn hastalığının aile bireylerinden kalıtımsal olarak geldiği söylenmektedir. Crohn hastalığı olan insanların, tahrik edici faktörlere anormal immünolojik yanıt vermesinin kalıtsal bir yatkınlık olduğu üzerine çalışmalar bulunmaktadır. (5)

Daha fazla Crohn Hastalığı Nedenleri için

Crohn Hastalığı Tedavisi

Crohn nasıl geçer? Crohn hastalığını tedavi edebilecek herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Uygulanan tedavilerin amacı ise şunlardır:

  • İlaçlarla iltihaplanmaya müdehale edilerek belirtileri kontrol altına almak
  • Hastanın mümkün olduğunca normal hayatında yaşamasına izin vermek
  • Çocuklarda, yeterli beslenme ile büyümeyi teşvik etmek

İlaçla tedavi, Crohn hastalığı alevlenmelerini uzun süre sakinleştirmeye, genellikle yardımcı olabilmektedir. Crohn ameliyatı ise ilaç kullanımı ile kontrol edilmeyen belirtilerin uzun süreli rahatlamasını sağlayabilmektedir. (6)

Crohn İçin Hangi Doktora Gidilir?

Crohn hastalığı tanısı ve tedavisi için iç hastalıkları (dâhiliye) uzmanına ya da sindirim hastalıkları (gastroenteroloji) uzmanına başvurabilirsiniz. (7)

Crohn Tedavisi detaylı bilgi için bakınız

Crohn Hastalığına Ne İyi Gelir?

Crohn Hastalığı Bitkisel Tedavisi

Yeşil çay: Yeşil çay, antiinflamatuar, antikanserojenik ve antioksidan özelliklere sahiptir. Bu nedenle de, Crohn hastalığında sağlıksal açıdan birçok faydaya sahiptir. Ayrıca, yeşil çayın bağışıklık sistemi üzerinde olumlu bir etkisi bulunmaktadır. Hatta kolon kanseri riskini de azaltabilmektedir. (8)

Hatmi çiçeği: Hatmi çiçeğinin kendine has müsilaj olma özelliği bulunmaktadır. Bu nedenle de, özellikle gastrointestinal sistem üzerinde yatıştırıcı bir etkiye sahiptir ve Crohn hastalığının tedavisinde çok etkilidir. (9)

Zerdeçal: Zerdeçal da Crohn hastalığına yardımcı olabilen bir başka bitkidir. Kurkumin isimli güçlü bir bileşeni içeren zerdeçal, iltihaplanmayı önlemeye yardımcı olarak, sindirim sisteminde meydana gelen şişkinliği azaltmaktadır. (10)

Zencefil: Zencefil, hem antienflamatuar ve hem de antioksidan özelliklerinden dolayı Crohn hastalığı belirtilerinin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. Bağırsaklardaki iltihaplanmayı da azaltmaktadır. Ayrıca, sindirim süreci için oldukça faydalıdır. (11)

Havuç: Havuç, Crohn hastalığında gerekli olan sağlıklı besinler için oldukça iyi bir kaynaktır. Crohn belirtileri ile baş etmeye yardımcı olan antioksidanlar içermektedir. Ayrıca, havuç bağışıklık sistemini güçlendirmeye de yardımcı olmaktadır. (12)

Aloe vera: Aloe vera hem yatıştırıcı hem de antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Bu nedenle, Crohn hastalığı durumunda oldukça faydalı olabilmektedir. İltihaplı bir hastalık olan Crohn hastalığına karşı aloe vera, antiinflamatuar gücüyle karşı koymaktadır. Belirtileri de hafifleterek, sindirim sistemine pek çok açıdan fayda sağlamaktadır. (13)

Nane çayı: Nane çayında bulunan güçlü antioksidanlar vücudun iyileşme sürecini hızlandırmaya ve bağırsaklardaki iltihaplanmayı önlemeye yardımcı olabilmektedir. Crohn hastalığından muzdarip olanlar için ağrı yoğun olabilir, ancak nane çayında bulunan bileşenler bu sorunları etkili bir şekilde hafifletebilmektedir. (14)

Papatya çayı: Papatya çayı özellikle gaz ve ishale benzeri sindirim problemlerini tedavi etmek için kullanılmaktadır. Ayrıca, oldukça faydalı bir sakinleştiricidir. Bu nedenle, Crohn hastalığına yardımcı olabilmektedir. (15)

Crohn Hastalığı Evde Tedavi Yöntemleri

Probiyotik: Probiyotikler, Crohn hastalığı bulunan hastalar için gereklidir. Probiyotikler, normalde bağırsaklarda bulunan iyi bakterilerdir. Bağırsaklar yoluyla gıdaların sindirimini, emilimini ve işlenmesini arttırmaktadır. Bu nedenle, Crohn hastalığı belirtilerini önleyemeye yardımcı olabilmektedir.

Her ikisi de sindirim sağlığını geliştiren L. acidophilus ve L. bifidus organizmalarını içeren probiyotik takviyeleri almanız önerilmektedir. Uygun probiyotik takviyeleri için mutlaka bir doktora danışmalısınız. (16)

Morina karaciğer yağı: Morina karaciğeri yağı, Crohn hastalığı için faydalı olabilmektedir. Bu yağ iki DHA ve EPA omega-3 yağ asidi açısından oldukça zengindir. Bu yağ asitleri, bağırsak mukozasındaki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olan antiinflamatuar ajanlardır. Ayrıca, morina karaciğeri yağı, Crohn hastalığı olan insanlar için önemli olan D ve A vitaminlerine de sahiptir.

Not: Morina karaciğer yağı kullanmadan önce, bir doktora danışmanız şiddetle tavsiye edilmektedir. (17)

D vitamini: Crohn hastalığına sahip olan kişilerin genellikle, D vitamini seviyeleri de düşüktür. Uzmanlar, D vitaminin bağışıklık sisteminin reaksiyonlarını düzenleme de bir rol oynadığını ve hatta iltihaplanmayı azaltabildiğini düşünmektedir. Bu nedenle de, Crohn hastalığının belirtilerini hafifletebilmektedir.

D vitamininin en iyi kaynağı, vücudun D vitamini üretimini harekete geçiren güneştir. Vücudun özellikle sabah saatlerinde güneşten yararlanmasına fırsat verin.

Ayrıca sığır karaciğeri, yumurta sarısı, sardalye, somon, karides, morina ve süt gibi D vitamini bakımından zengin yiyecekleri de yiyebilirsiniz. (18)

Tavsiyeler

  • Belirtilerin şiddetlenmesine neden olan şeyleri takip etmek için bir gıda günlüğü tutun. Böylece o gıdaları tüketmekten kaçınarak, belirtileri hafifletebilirsiniz.
  • Süt ürünlerini, yüksek lifli gıdaları ve baharatlı ve kızartılmış gıdaları sınırlayın.
  • İki ya da üç büyük öğün yemek yerine, gün boyunca beş ya da altı küçük öğün yemeyi tercih edin.
  • Bol miktarda su ve sağlıklı sebze ve meyve suları için.
  • Kafein içeren alkol ve içeceklerden kaçının.
  • Durumunuzu kötüleştirebileceği için sigara içmeyi bırakın.
  • Stresleri azaltın, çünkü stres belirtilerin şiddetini artırabilmektedir.
  • Bağırsak fonksiyonunu normalleştirmek için günlük olarak hafif egzersiz yapın.
  • Enflamatuar bağırsak hastalıklarını tedavi etmeye yardımcı olduğu için akupunkturu deneyebilirsiniz.
  • Demir, B vitaminleri ve çinko takviyeleri alın. Ek almadan önce daima bir doktora danışın. (19)