Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Nedenleri

Hipotiroidi neden olur? Hipotiroidinin en yaygın nedeni, bağışıklık sisteminin yol açtığı tiroid inflamasyonunun bir formu olan otoimmün hipotiroidizm veya Hashimoto tiroiditi olarak bilinmektedir. Diğer yandan, tiroid yetmezliğinin tek nedeni olarak değerlendirilmektedir çünkü bu durumun başka birçok nedeni olabildiği bilinmektedir. (1)

Hashimoto Tiroiditi

Hashimoto tiroiditi oldukça yaygın bir hastalıktır. Özellikle 30 yaşın üzerindeki kadınların yaklaşık % 10’unda Hashimoto tiroiditi bulunmaktadır (hastalık, erkeklerden on kat daha fazla kadınları etkilemektedir).

Hashimoto tiroiditi, vücudun kendi bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırmasına bağlı olarak tiroid inflamasyonunun oluşması durumudur. Bu, tiroid dokusunun yavaş yavaş bozulmasına neden olmaktadır, sonuç olarak da, tiroidin hormon üretme yeteneğini doğrudan etkilemektedir. Tiroid vücudun ihtiyaç duyduğu tiroid hormonu miktarını sağlayamadığında, neticesinde hipotiroidi yani tiroid yetmezliği meydana gelmektedir.

Vücudun bağışıklık sistemi kendi sağlıklı dokularına saldırdığında, bu durum otoimmün bir bozukluk olarak bilinmektedir. Romatoid artrit, tip 1 diyabet veya Addison hastalığı gibi bir otoimmün bozukluğunuz varsa ve hipotiroidizm belirtileri de yaşıyorsanız, doktorunuzun Hashimoto tiroiditi testi yapması doğru olacaktır. (2)

Tiroidin Kendisinde Oluşan Problemler

Tiroid ameliyatla alındıysa, hipotiroidi geliştirmek mümkündür. Ameliyattan sonra, hipotiroidi belirtilerini yaşamaya başlamadan önce doktorunuz size tiroid hormonu replasman ilaçları reçete edecektir.

Hipotiroidi durumuna, konjenital hipotiroidizm (tiroid olmadan doğmak) ve radyoaktif iyot ile tiroidin tahrip edilmesi de (radyoaktif iyot tedavisi tiroid kanseri hastaları ve hipertiroidi geliştiren hastalar için ortak bir tedavidir) neden olabilmektedir. (3)

İlaçlar

Aşağıda sıralanmış olan ilaçlar hipotiroidi durumuna neden olabilmektedir:

  • Amiodaron: Kalp ritmi koşullarını tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır. Tiroid hormonunun sentezi ve salınmasını, diğer yandan da, T4’ün T3’ün periferik dönüşümünü T3’e çevirebilen yüksek bir iyot içeriğine sahiptir. İyot, tiroit sağlığı için kritiktir; ancak çok fazla veya çok az olması, tiroid bezinin doğru şekilde çalışmasını engellemeye neden olabilir.
  • Antitiroid ilaçlar: Bu ilaçlar aşırı aktif tiroid bezlerini tedavi etmektedir, ancak, doktor denetimi son derece önemlidir, çünkü bu ilaçların çok yüksek bir dozda alınması tiroid yetmezliğine neden olabilmektedir.
  • İnterferon-alfa: Bazı kötü huylu tümörleri olan hastaların yanı sıra hepatit B ve C olan hastalar da bu ilacı kullanmaktadır. Sonuç olarak, az sayıda hasta hipotiroidi gibi tiroid rahatsızlığı geliştirebilmektedir.
  • İnterlökin-2 (IL-2): Bu ilaç bazı metastatik kanserlere (bir yerde başlayan kanserin vücudun diğer bölgelerine yayılması) sahip olanlara ve lösemi hastalarına reçete edilmektedir. Bu ilacı kullanan hastaların yaklaşık % 2’si tiroid hastalığına yakalanmaktadır.
  • Lityum: Bu ilaç depresyon ve bipolar bozukluğu tedavi etmektedir. Ancak, lityum, tiroit hormonlarının üretimini ve salınımını yavaşlattığından, önemli miktarda hasta (% 20-30) hipotiroidi geliştirebilmektedir. (4)

Tiroidin Kendisinde Meydan Gelen Anormal Büyümeler

Anormal büyümelerin tiroidi işgal etmesi ve sağlıklı dokuların yerini alması mümkündür. Buna neden olan birkaç bozukluk bulunmaktadır. Örneğin, Sarkoidoz adı verilen bir otoimmün bozukluktur. Sarkoidoz durumunda, vücutta inflamasyonlu doku oluşmaktadır. Bu iltihap, tiroid hormon üretimini engelleyerek sağlıklı tiroid dokularının yerini almaktadır. Sonuç olarak da, hipotiroidi ortaya çıkmaktadır. (5)

Hipofizdeki Sorunlar

Nadir bir hipotiroidi nedeni, hipofiz bezinde meydana gelen kusurlardır. Hipofiz bezinde (tümör gibi) bir sorun, tiroid uyarıcı hormonu üretme kabiliyetini etkileyebilmektedir. Tiroid uyarıcı hormon olmadan, tiroid, hormon üretemez ve salgılayamaz.

Genetik Kusurlar

Nadiren de olsa, tiroid hormonlarını düzenleyen genler hasar görebilmektedir. Bu doğrudan tiroid hormonu üretimini etkilemekte ve tiroid yetmezliğine neden olmaktadır. Hipotiroidi geliştirmenin genetik nedenlerinin çoğu, doğumda ya da erken çocuklukta belirginleşmektedir.

Hashimoto tiroiditi, hipotiroidi geliştirmenin en yaygın nedeni olmasına rağmen, bozukluğu başka yollardan da geliştirme riski bulunmaktadır. En önemlisi, doktorunuzla birlikte yapılacak sonraki adımları tartışmaya başlamaktır. Bu, hipotiroidi belirtilerini etkin bir şekilde yöneten bir tedavi planına başlamanıza yardımcı olacaktır. (6)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Nedir?

Hipotiroidi, boynun ön tarafında bulunan tiroid bezinizin yeterince tiroid hormonu üretmemesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Bazı hipotiroidi çeşitleri bulunmaktadır. En yaygın olanı, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla tiroid bezine saldırdığı bir otoimmün hastalık olan Hashimoto tiroiditi olarak bilinmektedir.

Hipotiroidi hem cinsiyetten hem de yaştan etkilenebilmektedir, ancak 60 yaş üstü kadınlarda daha sık görülmektedir. Tiroid bezi metabolizma, büyüme, gelişme ve vücut sıcaklığını düzenleyen hormonları ürettiği için vücutta son derece önemli bir işleve sahiptir.

Hipotiroidi belirtileri zamanla ortaya çıkabilmektedir ve bu nedenle de, teşhisi edilmesi zor olabilmektedir. Tedavi edilmeden bırakıldığında, hipotiroidizm ciddi sağlık komplikasyonlarına yol açabilmektedir. Hipotiroidi geliştirmiş olan insanlar, kalp rahatsızlığı, artrit, yaşa bağlı makula dejenerasyonu ve kognitif bozukluk gibi diğer kronik durumlar için yüksek risk altında olabilir. (7)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Belirtileri

Hipotiroidi belirtileri hafif, orta veya şiddetli olabilmektedir. Çok güçlü olduğu zaman hipotiroidi ölümlere bile neden olabilmektedir ve bu nedenle de, ne kadar erken teşhis ve tedavi edilirse o kadar tehlikesiz olacaktır. Hipotiroidi nasıl anlaşılır? Hipotiroidi başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içerebilir:

  • Yorgunluk ve düşük enerji seviyeleri
  • Depresyon
  • Yavaş kalp atış hızı
  • Açıklanamayan kilo artışı
  • Soğuk havadan rahatsız olma
  • Yorgun ve ağrıyan kaslar
  • Kuru, kaba cilt
  • Kabarık yüz
  • Saç kaybı
  • Kabızlık
  • Konsantrasyon sorunları
  • Goitre (büyümüş tiroid bezi) (8)

Hipotiroidi (Tiroid Yetmezliği) Tedavisi

Hipotiroidi nasıl geçer? Hipotiroidi teşhisi konmuşsa, muhtemelen sentetik T4 tiroid hormonu reçete edilecektir. Her gün alınan bu ilaç diğer ilaçlarla etkileşime girebileceği için doktorunuz, aldığınız reçetesiz satılan ürünler de dâhil olmak üzere alınan tüm ilaçları, şifalı otları ve takviyeleri bilmek isteyecektir.

Tiroid hormon düzeylerini kontrol etmek için düzenli kan testlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Doktor zaman zaman ilaç dozunu yeniden ayarlamayı gerekli görebilir. (9)

Hipotiroidi Ameliyatı

Tiroid problemleri nedeniyle tüm tiroid bezi çıkarılırsa, hipotiroidi gelişmektedir. Hayatın geri kalanında tiroid ilaçlarını kullanmak birincil tedavi yöntemidir.

Bezin yalnızca bir kısmı alınırsa, tiroid yine de kendi başına yeterli miktarda hormon üretebilmektedir. Kan testleri, hastanın ihtiyacı olan tiroid ilacının miktarını belirlemesine yardımcı olmaktadır. (10)

Hipotiroidi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Hipotiroidi için başlangıç olarak aile hekimine başvurabilirsiniz. Sonrasında belirtilerin ve tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesi için gastroenterolog, jinekolog veya psikiyatrist gibi bir uzman tarafından muayene edilebilirsiniz. Karmaşık veya olağandışı hipotiroidi vakalarına bir endokrinolog (endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları uzmanı) yardımcı olabilmektedir. (11)