Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri

Kronik böbrek yetmezliği yavaş yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Bir böbrek çalışmasa bile, diğer böbrek normal işlevleri yerine getirebilmektedir. Genellikle kronik böbrek yetmezliği başlangıcında herhangi bir belirti fark edilmemektedir. Hatta durum oldukça ilerleyip şiddetli belirtilere yol açmadıkça fark etmesi zor olabilmektedir. Bu süreç sonucunda oluşan böbrek hasarını geri telafi etmek maalesef mümkün olamamaktadır.

Böbrek hastalığı gelişme riski yüksek olan kişilerin böbrek fonksiyonlarını düzenli olarak kontrol etmeleri önerilmektedir. Böylece, erken teşhis ciddi böbrek hasarını önlemeye önemli ölçüde yardımcı olabilmektedir. (1)

Kronik böbrek yetmezliği nasıl anlaşılır? Kronik böbrek yetmezliğinin en yaygın belirtileri arasında şunlar bulunmaktadır:

İdrarda Değişiklikler

Böbrekler vücuttaki atıkların idrarla atılmasını sağlamaktadır. Bu nedenle, fonksiyonlarını yerine getiremediğinde idrarda sıklık, renk veya görünüm değişiklikleri ortaya çıkmaktadır. Bazı yaygın değişiklikler şunları içermektedir:

  • Gece veya daha büyük miktarlarda daha sık idrara çıkma
  • Daha az sıklıkla veya daha az miktarda idrar yapma
  • İdrarın köpüklü olması veya kan bulunması
  • İdrar yapmada zorluk çekme (2)

Şişlikler

Vücuttaki fazla su böbreklerin yardımıyla vücuttan atılmadığı takdirde, vücutta birikebilmektedir. Bu şişlikler özellikle bacaklar, ayaklar, ayak bilekleri, yüz ve ellerde ortaya çıkmaktadır.

Cilt Döküntüleri ve Kaşıntı

Böbreklerin kan dolaşımından atıkları uzaklaştıramaması durumunda, bu durum cilt döküntülerine ve şiddetli kaşıntıya neden olabilmektedir. (3)

Bacak, Sırt veya Bel Ağrısı

Böbrek problemleri sırt, bel veya bacak ağrısına neden olabilmektedir. Böbrekler üzerinde ve bazen de karaciğer üzerinde oluşan polikistik böbrek hastalığından kaynaklanan böbrek kistleri (sıvı dolu, keseler) sırt ve bacak ağrısına yol açabilmektedir.

Ağız Kokusu ve Metalik Tat

Kan dolaşımında atıklar birikmeye başladığında, ağızda kötü bir nefes ve metalik bir tat oluşabilmektedir. Bu durum gıdalardan keyif almayı da engelleyebilmektedir. Ayrıca, iştah değişikliğine yol açarak kilo kaybına da neden olabilmektedir. (4)

Mide Bulantısı ve Kusma

Kandaki atık birikimi bulantı ve kusmaya neden olabilmektedir.

Üşüme Hissi

Sağlıklı böbrekler, hormonları dengelemekte ve vücuda oksijen taşıyan kırmızı kan hücreleri hazırlamakta. Böbrek hastalığı sağlıklı hormon üretimine engel olabilmekte ve anemi olarak bilinen bir durum olan alyuvar hücrelerinin azalmasına yol açabilmektedir. Anemi ve böbrek hastalığı, sürekli üşüme hissi ve nefes darlığı da dâhil olmak üzere çeşitli belirtilere neden olabilmektedir. (5)

Nefes Darlığı

Böbrek hastalığı akciğerlerde ekstra sıvı birikmesine ve nefes darlığına yol açabilmektedir. Böbrek hastalığının yan etkileri olan anemi, vücudunuzdaki oksijeni kesmekte, bu nedenle de, solunum veya nefes darlığına neden olabilmektedir.

Baş Dönmesi ve Odaklanma Sorunları

Böbrek yetmezliğine bağlı olarak oluşan anemiden durumunda, hem vücut hem de beyin için yeterli miktarda oksijen temin edilememektedir. Sonuç olarak da, baş dönmesi, odaklanma sorunları ve hafıza ile ilgili problemler meydana gelmektedir.

Yorgunluk

Böbrekler fonksiyonlarını yerine getiremediğinde ve anemi gibi yan etkiler ortaya çıktığında, kişi genel bir yorgunluk hissedebilmektedir. (6)

Kronik Böbrek Yetmezliği Evreleri

Kronik böbrek yetmezliği zaman içinde yavaş yavaş ilerlemektedir. Sonuç olarak, ilerleyişiyle ilgili belirtiler yaşanmaktadır. Birçok nefrolog (böbrek uzmanı) bu yaygın belirtileri ve evreleri tanımlamak için standart bir sınıflandırma sistemi kullanmaktadır.

Birçok belirti Glomerüler Filtrasyon Hızı (GFR) olarak bilinen durumla ilişkilidir. GFR böbreklerin ne kadar çalıştığını ve böbrek hastalığının kaçıncı evrede olduğu bilgilerini vermektedir.

  1. Evre: Böbrek hastalığı belirtileri hafiftir ancak normal veya daha iyi GFR sonuçları vermektedir (% 90’dan fazla böbrek fonksiyonu).
  2. Evre: Böbrek hastalığı belirtileri daha hafiftir ancak GFR sonuçları da azdır. Böbrek fonksiyonunun % 60 ile % 89’unu belirtir.
  3. Evre: Orta derecede kronik böbrek yetmezliğinin belirtileri yaşanmaktadır. Bu GFR % 40 ile % 59 böbrek fonksiyonu göstermektedir.
  4. Evre: Ağır kronik böbrek yetmezliği belirtileri yaşanmaktadır. Bu durumda GFR sonuçları % 15 ile % 29 böbrek fonksiyonu göstermektedir.
  5. Evre: Son aşama böbrek yetmezliğinin belirtileri yaşanmaktadır. Bu durumda, GFR sonuçları % 15’den daha düşük böbrek fonksiyonunu göstermektedir. (7)

Kronik Böbrek Yetmezliği Nedir?

Kronik böbrek yetmezliği, böbreklerin hasar görmesi ve kanı gerektiği şekilde filtrelememesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Hastalığa kronik olarak tanımlanması, böbreklerin uzun bir süre içinde yavaş yavaş hasar almasıdır. Bu hasar vücutta atıkların oluşmasına yol açmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği ayrıca diğer sağlık sorunlarına da neden olabilmektedir.

Böbreklerin görevi vücuttaki fazla sıvıyı filtrelemek ve idrarla vücuttan atılmasını sağlamaktır. Vücudun düzgün çalışmasını sağlamak için, böbrekler kan içinde dolaşan kalsiyum, fosfor, sodyum ve potasyum gibi tuzları ve mineralleri dengelemektedir. Aynı zamanda kan basıncını kontrol etmeye, kırmızı kan hücrelerini hazırlamaya ve kemikleri güçlü tutmaya yardımcı olan hormonları da üretmektedir.

Böbrek hastalığı zamanla kötüleşmekte ve böbrek yetmezliğine neden olmaktadır. Bu nedenle, böbrek hastalığına en erken şekilde tanı konması sağlığın seyri için oldukça önemlidir. Böbreklerin yetmemesi durumunda, sağlığın koruması için diyaliz veya böbrek nakli düşünülmektedir. (8)

Kronik Böbrek Yetmezliği Nedenleri

Kronik böbrek yetmezliği, bir hastalık veya durum sonucu böbreklerin fonksiyonlarını kaybetmesiyle ortaya çıkmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği birkaç ay veya yıl içinde böbrek hasarının daha da kötüleşmesine neden olmaktadır. (9)

Kronik böbrek yetmezliği neden olur? Kronik böbrek yetmezliği oluşma riskini artıran sağlık problemleri ve diğer durumlar şunlardır:

  • Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Kalp yetmezliği ya da kalp krizi veya inme geçmişi
  • Ailede böbrek hastalığı geçmişi bulunması
  • Aşırı kilolu ya da obez olmak
  • Sigara içmek
  • 60 yaşında veya daha büyük olmak
  • Etnik köken (10)

Kronik Böbrek Yetmezliği Tedavisi

Kronik böbrek yetmezliği nasıl geçer? Kronik böbrek yetmezliğini iyileştirmek için uygulanabilecek bir tedavi bulunmamaktadır, ancak pek çok tedavi yöntemi belirtilerin hafifletilmesine ve kötüleşmesine engel olunmasını sağlayabilmektedir. Uygulanan tedavi kronik böbrek yetmezliğinin ne kadar ilerlediğine bağlı olarak şekillenmektedir.

Kronik böbrek yetmezliği durumunda yardımcı olabilecek tedavi yöntemleri şunlardır:

Yaşam tarzınızdaki değişiklikler: Mümkün olduğunca sağlıklı yaşam üzerine odaklanmaktadır.

İlaç: Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi ilişkili sorunları kontrol etmeyi amaçlamaktadır.

Diyaliz: İleri (evre 5) kronik böbrek yetmezliğinde gerekli olabilecek bazı böbrek fonksiyonlarının yerine getirilmesini sağlayan bir tedavi yöntemidir.

Kronik böbrek yetmezliği ameliyatı / Böbrek nakli: İleri (evre 5) kronik böbrek yetmezliği durumunda gerekli olabilir. (11)

Kronik Böbrek Yetmezliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kronik böbrek yetmezliği tanısı ve tedavisi için nefroloji bölümüne başvurulmaktadır. (12)