Peptik Ülser Nedir?

Peptik ülser hastalığı gastrointestinal sistemi veya sindirim sistemini etkileyen kronik (uzun süreli) bir hastalıktır. Peptik ülser, midenin astarında veya duodenumda yani ince bağırsağın ilk bölümünde meydana gelen yaralar veya lezyonlar sonucu oluşmaktadır. Peptik ülser hastalığı genellikle üst karın kısmında oluşan ağrı ve yanma hissi ile kendisini belli etmektedir.

Yediğimiz gıdalara ek olarak, birtakım başka maddeler de sindirim sistemi ile temas haline geçmektedir ve bu maddelerden bazıları mide veya bağırsak mukozası için zararlı olabilmektedir.

Midenin ve duodenumun astarına zarar verebilecek maddeler arasında asit, pankreas enzimleri, safra gibi sindirim sırasında vücut tarafından üretilen kimyasal maddeler, kullanılan non steroid antienflamatuar ilaçlar ve mikroorganizmalar bulunmaktadır. (1)

Mide ve duodenum, iç epitel astarını kaplayan kalın bir mukoza tabakası kullanarak kendilerini güçlü asitlerden korumaktadır. Bu koruyucu mukoza tabakasını parçalayan tahriş veya iltihap alanı, mide asidinin hücrelere yapışmasına ve hasar görmesine yol açmaktadır.

Peptik ülsere sahip olan hastalar genellikle sindirim için üretilen asit nedeniyle karın ağrısı çekmektedir. Mide ağrısına bazen yavaş, kronik gastrointestinal sistem kanaması veya ciddi vakalarda karın boşluğundaki akut kanama eşlik edebilmektedir. (2)

Peptik ülserin sindirim sisteminde oluştuğu bölgeye göre değişen türleri bulunmaktadır. Peptik ülserlerin en yaygın türleri şunlardır:

Mide (Gastrik) ülseri: Yaygın bir ülser türüdür ve midenin içinde oluşmaktadır.

Duodenal ülserler: Bu ülserler ince bağırsağın başında (oniki parmak bağırsağı veya duodenum olarak adlandırılır) bulunmaktadır.

Özofagus ülseri: Bu ülserler özofagusta yani yemek borusunda (boğazdan geçen gıdayı mideye götüren tüp) oluşmaktadır.

Aynı anda birden fazla peptik ülsere sahip olunma riski de bulunmaktadır. (3)

Peptik Ülser Belirtileri

Peptik ülser nasıl anlaşılır? Peptik ülser başlangıcında en sık yaşanan belirti yanma hissidir. Ülser, mide asidinin hassaslaşan alana temas etmesiyle şiddetlenmektedir. Ülser ağrısının ortak özellikleri şunlardır:

  • Göbekten göğse kadar hissedilen yanma hissi
  • Ağrı ve yanma hissinin mide boş olduğunda daha da kötüleşmesi
  • Geceleri kötüleşen yanma ve ağrı
  • Asit düşürücü ilaçların kullanılmasıyla geçici olarak rahatlayan ağrı

Daha az sıklıkla, ülserler ciddi belirtilere de yol açabilmektedir:

  • Siyah veya kırmızı kan kusma
  • Koyu renkli dışkı ya da dışkıda kan
  • Mide bulantısı veya kusma
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • İştah değişiklikleri (4)

Peptik Ülser Nedenleri

Halk arasında uzun süre baharatlı gıdalar tüketmenin ya da çok fazla stres altında olmanın peptik ülsere neden olduğu düşünülse de, doktorlar bunun pek mümkün olmadığını söylemektedir.

Peptik ülser neden olur? En yaygın peptik ülser nedenleri şunlardır:

  • Mideyi enfekte edebilen bir tür bakteri olan Helicobacter pylori
  • Non steroid antiinflamatuar ilaçların kullanımı

Peptik ülser geliştirmede sigara içmek, alkolün kötüye kullanımı ve genetik gibi tetikleyici faktörlerin de bir rol oynadığı düşünülmektedir. (5)

Peptik Ülser Tedavisi

Peptik ülser nasıl geçer? Peptik ülserin tedavisi nedenine bağlı olarak değişmektedir. Yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçla tedavi durumu kontrol altına almayı sağlayabilmektedir. Eğer peptik ülserin nedeni bakteriyel bir enfeksiyon ise genellikle antibiyotiklerle tedavi sağlanmaktadır. Kullanılabilecek diğer ilaçlar arasında sindirim sistemindeki asit miktarını azaltmaya yardımcı olan ilaçlar bulunmaktadır.

Peptik ülser genellikle bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle geliştiği için antibiyotiklerle kolaylıkla tedavi edilebilmektedir. Bu nedenle de, peptik ülserin tedaviye rağmen iyileşmemesi nadir olarak yaşanmaktadır. Diğer yandan, peptik ülserin iyileşmemesi Crohn hastalığı veya mide kanseri gibi diğer sindirim hastalıklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilmektedir. (6)

Peptik ülser ameliyatı oldukça nadir uygulanmaktadır, ancak iyileşmeyen ülserler (inatçı peptik ülser) ya da ağır kanama, perforasyon veya tıkanma gibi komplikasyonlar oluşması durumunda ameliyat gerekli görülebilmektedir. (7)

Peptik Ülser İçin Hangi Doktora Gidilir?

Peptik ülser tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Daha ileri testler için bir sindirim sistemi hastalıkları (gastroenterolog) uzmanına yönlendirilebilirsiniz. (8)

Peptik Ülsere Ne İyi Gelir?

Peptik Ülser Bitkisel Tedavisi

Lahana: Lahana mide ülseri için oldukça faydalı olabilmektedir. Bir laktik asit gıdası olan lahana, mide astarına kan akışını uyaran amino asidi üretmeye teşvik edebilmektedir. Böylece mide astarını güçlendirmeye ve ülseri iyileştirmeye yardımcı olabilmektedir. (9)

Sarımsak: Hem antibakteriyel hem de antimikrobiyal özelliklere sahip olan sarımsak, peptik ülseri tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. Peptik ülsere neden olan Helicobacter pylori (H. pylori) bakterisiyle mücadele ederek, enfeksiyonu kontrol altında tutmaktadır. (10)

Hindistan cevizi: Hindistan cevizi, antibakteriyel özelliklerinden dolayı peptik ülserlere iyi gelmektedir. Ülsere neden olan bakterileri öldürmektedir. (11)

Meyan kökü: Meyan kökü daha fazla mukus üretmesi için mide ve bağırsakları uyarmaktadır. Böylece de asitliğe ve ülsere neden olan bakterilere karşı direncini arttırmaktadır. (12)

Muz: Ülser tedavisi için muz son derece etkili olabilmektedir. Muzda, ülsere neden olan H. pylori bakterisinin büyümesini inhibe eden bazı antibakteriyel bileşikler bulunmaktadır. Ayrıca gastrik asitlerin asiditesini yok ederek sistemi korumaktadır. Diğer yandan, iltihaplanmayı azaltarak mide astarını güçlendirir. (13)

Arnavut biberi: Arnavut biberi kapsaisin isimli oldukça güçlü bir bileşik içermektedir. Bu nedenle de, mide asitlerinin salgılanmasını engellemekte, alkali üretimini arttırmakta, mukus salgılarını ve gastrik mukozal kan akışını uyararak ülserleri önlemekte ve iyileştirmektedir. (14)

Bal: Balın, peptik ülser tedavisine oldukça yardımcı olan güçlü özellikleri bulunmaktadır. Balda glikoz oksidaz adı verilen bir enzim hidrojen peroksit üretmektedir ve bu da ülsere neden olan zararlı bakterileri öldürmektedir. Ayrıca, mide astarının iltihabını rahatlatır ve azaltır. (15)

Zerdeçal: Zerdeçal, antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Mide astarında meydan gelen zararı tersine döndürebilen kurkumin maddesini içermektedir. Ayrıca, iyileşmeyi hızlandırır ve karın bölgesinde gastrik ülserlerin neden olduğu yanma hissini hafifletir.

Aloe vera: Aloe vera suyu, midenizin iç astarında soğutucu ve yatıştırıcı bir etki yaratmaktadır. Ayrıca, midede asitliği azaltarak gastrik ülserlerin önlenmesine ve iyileşmesine yardımcı olmaktadır. (16)

Çemen otu: Çemen otu pek çok şifalı özelliğe sahiptir. Peptik ülser tedavisinde de kullanılabilmektedir. Mucilage isimli zengin bir bileşiği içeren çemen otu, mide örtüsünü mukus gibi kaplayarak korumakta ve böylece iyileşme sürecini hızlandırmaktadır. (17)

Peptik Ülser Evde Tedavi Yöntemleri

Elma sirkesi: Elma sirkesi, gastro-bağırsak sisteminde iyi bakterilerin gelişmesini teşvik eden bir probiyotik gibi davranan pektini içermektedir. Aynı zamanda midede pH dengesini geri kazandırırken ağrıdan kurtarmayı da sağlamaktadır. Böylece de, mide ülserlerine yol açan asit birikimini önlemektedir. Ayrıca hazımsızlık, gaz ve şişkinliğe yardımcı olan sindirim enzimleri de sunmaktadır. (18)

Probiyotik: Probiyotikler, bağışıklık sistemini artırmaya yardımcı olan canlı bakterilere etki etmektedir. Bu yararlı bakteriler en çok yoğurt gibi mayalanmış gıdalarda bulunmaktadır ve ülserlerin tedavisinde son derece faydalıdır.

Belirtilerinizi hafifletmek için günlük olarak, 3 hafta boyunca yoğurt tüketebilirsiniz.

Yoğurttaki sağlıklı bakteriler bağırsak florasını dengelemeye ve zararlı ülsere neden olan H. Pylori bakterilerini ortadan kaldırmaya yardımcı olur. (19)

Tavsiyeler

  • Sağlıklı organik yiyecekler yemeye ve öğün atlamamaya özen gösterin.
  • Alkol tüketimini bırakın. Tamamen bırakıyorsanız alkolü sağlığınıza etki etmeyecek şekilde sınırlayın.
  • Sigarayı bırakın veya günde içilen miktarı sınırlayın.
  • Gazlı içecek tüketiminizi sınırlayın.
  • Kızarmış veya yağlı yiyeceklerden kaçının.
  • Mide ülserleriniz varsa yeşil çay ve kahve gibi kafein içeceklerden kaçınarak kaçının.
  • Kırmızı et yüksek asit içerikli olduğu için tüketmeyi tercih etmeyin.
  • Ağrı sırasında anında rahatlamak için ayrıca bir bardak suya ¼ çay kaşığı karbonat ekleyip içebilirsiniz. (20)