Şeker Koması Nedir?

Şeker koması ya da diğer adıyla diyabetik koma, nadir yaşansa da tıbbi açıdan oldukça ciddi bir durumdur. Şeker hastalarının şeker koması geçirme riski yüksektir ve bu nedenle de, şeker hastalığına sahip olup olunmadığını bilmek hayati bir önem taşımaktadır.

Şeker hastalığı, kan şekeri seviyesinin çok yüksek ya da çok düşük olmasıyla ilişkili bir sağlık problemidir. Şeker hastalığı, kan şekeri seviyelerinin dengelenmesinden sorumlu hormon olan insülinin eksikliğinden ya da üretilen insülin hormonunun yeteri kadar kullanılmamasından kaynaklanmaktadır.

Şeker hastalığı bulunan hastalarda komanın en yaygın üç nedeni ise çok düşük kan şekeri veya şiddetli hipoglisemi, diyabetik ketoasidoz ve hiperosmolar hiperglisemik sendrom olarak bilinmektedir. (1)

Kişi şeker komasına girdiğinde canlıdır, ancak manzaraları, sesleri veya diğer uyarı türlerini algılayamamaktadır veya kasıtlı olarak uyarı sinyallerine tepki verememektedir. Tedavi edilmediğinde ise diyabetik bir koma ölümcül sonuçlara neden olabilmektedir.

Şeker komasının korkutucu sonuçlara neden olabileceği ihtimali bulunsa da, gerekli önlemleri almak için adımlar takip edilebilmektedir. Diyabet hastalığı için oluşturulan tedavi planına uymak durumu kontrol altında tutmayı sağlamaktadır. (2)

Şeker Koması Belirtileri

Şeker koması nasıl anlaşılır? Belirtiler hastanın sahip olduğu şeker hastalığı tipine bağlı olarak değişebilmektedir. Şeker koması başlangıcında genellikle birçok belirti ortaya çıkmaktadır. Yüksek ve düşük kan şekeri seviyelerine bağlı şeker komasında belirtiler farklılık gösterebilmektedir.

Düşük kan şekeri (hipoglisemi) nedeniyle oluşan şeker koması belirtileri şunlardır:

  • Anksiyete
  • Zayıflık
  • Yorgunluk
  • Baş dönmesi
  • Mide bulantısı
  • Karışıklık
  • Ani acıkma
  • Konuşma zorluğu
  • Artan terleme

Yüksek kan şekeri (hiperglisemi) nedeniyle oluşan şeker koması belirtileri şunlardır:

  • Susuzluğun artması
  • İdrar sıklığının artması
  • Ağız kuruluğu
  • Karın ağrısı
  • Artan kalp atış hızı
  • Mide bulantısı
  • Uyuşukluk
  • Yorgunluk
  • Meyveli nefes kokusu (3)

Şeker Koması Nedenleri

Şeker koması neden olur? Şeker hastalığı olan kişilerde ortaya çıkan şeker komasının başlıca nedenleri ya kan şekeri seviyesinin çok düşmesi ya da kan şekeri seviyesinin çok yükselmesidir. Diğer bir neden ise şeker hastalığı nedeniyle ortaya çıkan bazı komplikasyonlardır.

Şeker hastası olan kişilerde şeker komasının en yaygın üç nedeni şunlardır:

  • Şiddetli hipoglisemi (düşük kan şekeri)
  • Diyabetik ketoasidoz
  • Hiperglisemik hiperosmolar sendrom (4)

Şeker Koması Tedavisi

Şeker koması nasıl geçer? Şeker komasına karşı uygulanacak olan acil tedavi yöntemi, kan şekeri seviyenin çok yüksek veya çok düşük olmasına bağlı olarak değişmektedir.

Kan şekeri seviyesinin çok yüksek olması durumunda uygulanabilecek tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Sıvı takviyesi içim serumla tedavi
  • Hücrelerin doğru şekilde çalışmasına yardımcı olmak için potasyum, sodyum veya fosfat takviyeleri
  • Dokuların kandaki glikozu emmesine yardımcı olmak için insülin
  • Altta yatan herhangi bir enfeksiyon için tedavi

Eğer kan şekeri seviyesi çok düşükse, kan şekeri düzeyinin hızla yükselmesine neden olacak bir glukagon enjeksiyonu yapılabilmektedir. Kandaki şeker seviyelerini yükseltmek için damardan dekstroz da verilebilmektedir.

Kan şekeri normal seviyeye ulaştığında ise kişi şeker komasından çıkmakta ve bilinç genellikle geri gelmektedir. (5)

Şeker Koması İçin Hangi Doktora Gidilir?

Şeker koması teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (6)

Şeker Komasına Ne İyi Gelir?

Şeker Koması Bitkisel Tedavisi

Hipoglisemi ya da düşük kan şekeri nedeniyle oluşabilecek şeker komasının önlenmesi için aşağıdaki bitkisel tedavi yöntemleri faydalı olabilmektedir:

Karahindiba: Karahindiba kökleri pankreastaki insülin arzını düzenleyerek kan şekeri seviyesini yükseltmeye yardımcı olur. Bu yöntem, diyabetik olmayanlarda düşük kan şekeri için en iyi tedavi yöntemlerinden biridir.

Meyan kökü: Meyan kökünün lezzeti tatlıdır ve kan şekeri seviyesini hızla yükseltir. Düşük kan şekeri seviyesini normalleştirmek için meyan kökü kullanılabilmektedir.

Domates: Domates hem kan şekeri temin eder ham de kan şekeri düşmesini önlemeye yardımcı olur. Hipoglisemi için en faydalı olan sebzelerden biri olarak tanınmaktadır. (7)

Ginseng: Ginseng, çok uzun yıllardır kullanılan şifalı bir bitkidir. Kan şekeri seviyelerini normale döndürürken diğer yandan da, hormonları düzenler ve vücuda enerji verir.

Deve dikeni: Deve dikeni, karaciğer sağlığı için kullanılan terapötik bir bitkidir. Karaciğerin performansını arttırarak, kan şekeri seviyesinin daha düşük olmasını önler. (8)

Yaban mersini: Yaban mersini, hipoglisemi de dâhil olmak üzere diyabet belirtileri için mükemmel doğal bir çare olarak kabul edilmektedir. Şekeri yükselten yiyecek yedikten sonra kan şekeri seviyesini düzenlemek ve glukoz reaksiyonunu azaltmak yardımcı olabilir. (9)

Hiperglisemi ya da yüksek kan şekeri nedeniyle oluşabilecek şeker komasının önlenmesi için aşağıdaki bitkisel tedavi yöntemleri faydalı olabilmektedir:

Tarçın: Özellikle, tip 2 diyabet şeker hastası olan insanlar tarçından önemli derecede yararlanabilir. Pankreastaki insülin üretim sürecini hızlandırmaya ve kan şeker seviyesini düşürmeye yardımcı olmaktadır. (10)

Aloe vera: Aloe vera, fitosterol içerdiğinden diyabete karşı savaşmada çok güçlü bir bitkidir. Son çalışmalara göre, fitosteroller anti-hiperglisemik etkilere sahiptir ve Tip 2 diyabet hastalarına ciddi şekilde faydalı olabilmektedir.

Kudret narı: Kudret narının glikoz seviyelerini düşürdüğü bilinmektedir. Pankreasın insülini serbest bırakması ve vücuttaki aşırı glikozun etkilerine karşı oldukça etkilidir. (11)

Çemen otu: Diyabet için bir çare olarak kullanılabilecek en iyi seçeneklerden biridir. Çemen otu tohumu, pankreasın insülin üretimini arttırmakta, ayrıca da, şeker hastalarının kan dolaşımındaki glikozun tehlikeli aktivitelerini azaltmayı teşvik eden organik bileşikleri temin etmektedir. (12)

Sarımsak: Allium sativum olarak da bilinen sarımsak, antioksidan özelliklere ve mikro dolaşım etkilerine sahiptir. Bu nedenle, sarımsak kan şekeri düzeylerini düşürmeye yardımcı olmaktadır. (13)

Şeker Koması Evde Tedavi Yöntemleri

Protein: Hipoglisemi için en iyi beslenme şekli sağlıklı bir kahvaltıdır. Proteinler açısından da zengin olan bir kahvaltı gün boyunca kana yavaş ve sürekli olarak şeker tedarik eder. Bu da kan şekeri seviyenizin düşmesini önleyecektir. Kahvaltıda yumurta, süt, peynir, et, tavuk, avokado ve bakliyat bulunabilir.

Magnezyum: Avokado, ıspanak, fındık ve balık gibi magnezyum bakımından zengin gıdaları tüketebilirsiniz. Normal kan şekeri seviyesinin korunmasına yardımcı olurlar ve düşük kan glikozunu (hipoglisemi) önlerler. Magnezyum, hipoglisemi için etkili olan doğal tedavi yöntemlerinden biridir. (14)

Bal: Kolaylıkla sindirebildiği ve kan içine emildiği için hızlı bir şekilde hipoglisemiye yardımcı olabilmektedir. Belirtileri hissedince bir çorba kaşığı bal yiyebilirsiniz. Bal tüketiminden hemen sonra hipoglisemi belirtileri normale dönecektir.

Şeker: Şeker ya da şekerleme türü hipoglisemi belirtilerine yardımcı olabilmektedir. Sindirimi kolay olan şeker, düşük kan şekeri seviyesinin ana tedavisidir. (15)

Su: Doğru miktarda su içmek, vücuttaki sıvıların harekete geçirilmesine yardımcı olur ve fazla şekeri sistemden geçirir, böylece fonksiyonel bir enerji kaynağı olarak kullanılmak üzere organlar ve hücreler tarafından alınabilir. Ayrıca, su vücuttaki toksinleri ve diğer yabancı cisimleri taşır ve idrar yoluyla aşırı şekerleri vücuttan atar. (16)

Güneş ışığı: Diyabet için yapılabilecek en kolay ve etkili evde tedavi yöntemlerinden biri güneş ışığı almaktır. Güneş ışığı doğrudan D vitaminin işlevselliğine bağlıdır ve bu gerekli vitamini alan vücut, insülin üretimini iyileştirmeye başlar. Uygun bir insülin kaynağı olan güneş ışığı, her iki diyabet tipinden muzdarip olan kişiler için de faydalı olabilmektedir. (17)