Damar Tıkanıklığı Nedenleri

Damar tıkanıklığının yol açtığı koroner arter hastalığı son yıllarda artan ve yaşamı tehdit eden bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Damar tıkanıklığı neden olur? Ateroskleroz yani damar tıkanıklığının kesin nedeni bilinmemektedir, ancak duruma nelerin yol açabildiğiyle ilgili pek çok bilgi mevcuttur. Damar tıkanıklığı gelişiminin nedeni kişiden kişiye göre de değişebilmektedir.

Kandaki yüksek yoğunluklu lipoproteinin (HDL) yani iyi kolesterol eksikliği ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) yani kötü kolesterol artışı kişinin kolesterol belirtilerinden muzdarip olmasına yol açmaktadır. Damar tıkanıklığını çoğu zaman nedeni de kandaki kötü kolesterolün fazla olmasıdır.

Diğer yandan, hipertansiyon (yüksek tansiyon), tütün dumanı, diyabet hastalığı, obezite, aktif olmayan bir yaşam tarzı, yaş gibi tıbbi faktörlerin yanı sıra, kalp hastalığı geçmişi olan aile bireylerine sahip olmak damar tıkanıklığı gelişimine yol açabilmektedir. (1)

Kandaki Sağlıksız Kolesterol Seviyeleri

Kötü kolestrol veya LDL hasar görmüş endoteli (damar içindeki epitel tabaka) geçtiğinde, kolesterol arterin duvarına girmektedir. Bu, beyaz kan hücrelerinin LDL’yi sindirmek için içeri sokmasına neden olmaktadır. Yıllar geçtikçe, kolesterol ve hücreler arterin duvarında plak haline gelmekte ve damarları tıkamaktadır. (2)

Yüksek Tansiyon

Kan basıncı, kanı atardamar duvarlarına iten kuvvettir. Kalp her attığında, arterlere kan pompalamaktadır. Kalp attığında kan basıncı yükselir ve kan pompalanır. Yüksek tansiyon genellikle belirti göstermez, ancak damar tıkanıklığı, felç, kalp yetmezliği, kalp krizi ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sorunlara da neden olabilmektedir. (3)

Tansiyon, belirli bir süre boyunca 140/90 mmHg veya üzerinde kaldığında sağlıksal açıdan risk oluşturabilecek şekilde yüksek kabul edilmektedir. (4)

Sigara İçmek

Sigara içmek kan damarlarına zarar verebilmektedir. Sigara nedeniyle zamanla sıkılaşan damarlarda kolesterol ve kan basıncı seviyeleri de artabilmektedir.

İnsülin Direnci

İnsülin, kan şekerinin kullanıldığı hücrelere ve insülin direncine yardımcı olan bir hormondur. Bazı durumlarda, vücut kendi ürettiği bu insülin hormonunu gerekli şekilde kullanamamakta ve direnç kazanmaktadır. Zaman içinde de bu durumun bir komplikasyonu olarak damar tıkanıklığı ortaya çıkabilmektedir. (5)

Diyabet

Diyabet, vücudun ihtiyaç duyduğu kadar insülin üretmediği veya hücrelerinin insüline düzgün tepki vermediği bir durum sonucu oluşmaktadır. İnsülin vücut için oldukça önemlidir, çünkü basit şeker olan glikoz, kandan vücudun hücrelerine taşınır. Ayrıca metabolizma üzerinde birtakım diğer etkileri de bulunmaktadır. Tedavi edilmeyen ya da kontrol altına alınmayan diyabet zamanla kalp ve damar hastalıkları gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilmektedir. (6)

Obezite

Aşırı kilo kas, kemik, yağ ve su vücutta ekstra ağırlığın ortaya çıkmasına yol açabilmektedir. Çok fazla yağ ile yüklü olan vücudun kötü kolesterol ve damar tıkanıklığı yaşama riski de oldukça yüksektir.

Fiziksel Aktivite Eksikliği

Fiziksel aktivite eksikliği durumunda damar tıkanıklığı için risk oluşturan sağlık koşulları daha da kötüleşebilmektedir.

Yaş

Vücut yaşlandıkça damar tıkanıklığı riski de artmaktadır. Artan yaş özellikle de genetik ya da yaşam biçimi faktörleri ile bir araya gelince, orta yaş ve üstü için damar tıkanıklığı gelişimi söz konusu olabilmektedir. (7)

Genetik Faktörler

Ailede ateroskleroz yani damar tıkanıklığı geçmişi varsa, kişinin de damar tıkanıklığı geliştirme riski artabilmektedir. Damar tıkanıklığı ve diğer kalp ile ilgili sorunlar kalıtsal olabilmektedir. (8)

Damar Tıkanıklığı Nedir?

Damar tıkanıklığı, arterlerin plaklar veya aterom olarak adlandırılan yağlı maddelerin damarları tıkanması sonucu oluşan potansiyel olarak ciddi bir durumdur. Bu plaklar, arterlerin daralmasına ve sertleşmesine, kan dolaşımının ve hayati organlara oksijen verilmesinin sınırlandırmasına ve kalp ya da beyindeki kan akışını potansiyel olarak engelleyebilecek kan pıhtılaşmasına neden olabilmektedir.

Damar tıkanıklığı başlangıcında herhangi bir belirtinin fark edilmemesi oldukça sık yaşanan bir durumdur ve birçok insan damar tıkanıklığına sahip olduğunu bilmemektedir. Diğer yandan, damarlardaki bu tıkanıklık kötüleştikçe kalp krizi ve inme gibi hayatı tehdit eden sonuçlara yol açabilmektedir. Sağlıklı ve düzenli yaşam tarzı seçeneklerini tercih etme ile damar tıkanıklığının önüne geçilebilmekte, oluşması durumunda ise tedavi ile kontrol altına alınabilmektedir. (9)

Damar Tıkanıklığı Nedir? fazlası için tıklayınız

Damar Tıkanıklığı Belirtileri

Damar tıkanıklığı başlangıcında, arter duvarları giderek kalınlaşıp ve sertleşse de genellikle herhangi bir belirtileri yaşanmamaktadır. Hatta durum kötüleştiğinde bile belirtiler fark edilmemektedir. Bu nedenle düzenli kontroller oldukça önemlidir. Damar tıkanıklığı ilerledikçe tıkanmış arterler, aşağıdaki belirtilere neden olabilmekte, ayrıca da kalp krizi veya inme için bir risk faktörü oluşturabilmektedir:

  • Göğüs ağrısı veya basınç (angina)
  • Aniden kolda ya da bacakta zayıflık veya uyuşma
  • Kesintili konuşma veya karmaşık konuşma
  • Bir gözde geçici görme kaybı
  • Yüz kaslarının sarkması
  • Yürürken ağrı hissetme
  • Yüksek tansiyon
  • Böbrek yetmezliği (10)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Damar Tıkanıklığı Belirtileri 

Damar Tıkanıklığı Tedavisi

Damar tıkanıklığı nasıl geçer? Damar tıkanıklığı riski altında olanların sağlıklı bir kiloya ulaşması ve sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerini tercih etmesi genellikle uygulanan ilk tedavidir. Bazı durumlarda tedaviye ilaçla devam edilmekte veya ameliyat gerekli görülebilmektedir.

Yaşam tarzı değişiklikleri: Değişiklikler ağırlık yönetimi, fiziksel aktivite ve sağlıklı bir diyet üzerine odaklanmaktadır. Doktorunuz, çözünebilir lif açısından zengin olan gıdaları yemeyi ve doymuş yağ, sodyum ve alkol tüketiminizi sınırlamayı önerebilir.

İlaç tedavisi: Doktor, plak oluşumunu veya kan pıhtılaşmalarını önlemek için ilaçlar önerebilir. Statin gibi diğer ilaçlar kolesterolü düşürmek için, anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri ilaçları ise kan basıncını düşürmek için reçete edilebilir.

Damar tıkanıklığı ameliyatı: Şiddetli damar tıkanıklığı vakaları, anjiyoplasti veya koroner arter bypass gibi cerrahi işlemlerle tedavi edilebilmektedir. (11)

Damar Tıkanıklığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Damar tıkanıklığı tanısı ve tedavisi için kalp ve damar cerrahisi bölümüne başvurabilirsiniz. (12)

Damar Tıkanıklığı Tedavisi detayı için bakınız