Safra Kesesi Taşı Nedir?

Safra kesesi, karnın sağ tarafında ve karaciğerin altında bulunan armut şeklinde bir organdır. Safra kesesi taşı ise bu organ içinde birikerek zamanla sertleşen küçük kitlelerdir.

Safra kesesi tarafından üretilen bir sıvı olan safra, kısmen sindirime yardımcı olan bir fonksiyona sahiptir. Safrada buluna tuzlar, yağların daha kolay sindirilmesini sağlamaktadır. Diğer yandan, safra ayrıca, kolesterol ve bilirubin de dâhil olmak üzere bazı atık ürünleri de içermektedir.

Kolesterol veya bilirubin parçacıkları katı topak haline geldiğinde, zamanla safra kesesi içinde birikmeye başlamaktadır. Bu birikintiler, safra içinde sertleşerek taş halini almaktadır. (1)

Çoğu zaman, safra kesesi taşları herhangi bir belirti veya probleme yol açmamaktadır. Bununla birlikte, küçük safra taşları, safra kesesinin boşaltma kanallarından bağırsaklara geçerek vücuttan atılmaktadır.

Safra kesesi taşları, safra kesesi kanallarının tıkanmasına neden olduğunda ise rahatsız edici belirtiler ortaya çıkabilmektedir. Yemekten sonra, özellikle de yağlı yemeklerden sonra, safra kesesi duvarında bulunan ince kaslar sıkışarak bağırsakların safra salmasına yardımcı olmaktadır. Safra taşı nedeniyle oluşan tıkanıklık durumunda ise safra salınımı zorlaşmakta ve sindirim süreci acı verici bir hal almaktadır. (2)

Safra taşı bir kum tanesi kadar küçük olabileceği gibi bir golf topu büyüklüğünde de olabilmektedir. Bazı hastalar sadece bir adet safra taşı geliştirse de, diğer hastaların aynı anda birden fazla safra taşı geliştirdiği de görülmektedir.

Safra taşı geliştiren ve belirtilerine maruz kalan hastalarda genellikle uygulanan tedavi yöntemi ameliyattır. Diğer yandan, herhangi bir belirtiye yol açmayan safra taşı vakalarında genellikle ameliyat gerekli olmamaktadır. (3)

Safra Kesesi Taşı Belirtileri

Safra kesesi taşı başlangıcında pek çok insan herhangi bir belirti yaşamamaktadır. Bu taşlar genellikle, diğer rahatsızlıklar için muayene olunduğunda ya da rutin bir röntgen kontrolü sırasında ortaya çıkmaktadır.

Diğer yandan, daha büyük olan safra kesesi taşları, zamanla safra kesesinin boşaltılmasını sağlayan kanalı tıkayabilmektedir. Bu nedenle de, sağ üst karın bölgesinde kramp şeklinde bir ağrı yaşanabilmektedir.

Safra kesesi taşı nasıl anlaşılır? Ortaya çıkabilecek belirtiler ise şunlardır:

  • En az 30 dakika boyunca süren sağ üst veya orta üst karın ağrısı
  • Sabit ağrı ya da kramp
  • Keskin veya donuk bir ağrı
  • Ateş
  • Cildin ve göz beyazının sararması (sarılık)
  • Kil renkli dışkılar
  • Mide bulantısı ve kusma (4)

Safra Kesesi Taşı Nedenleri

Safra kesesi taşı neden olur? Safra taşları, safradaki kolesterol düzeyleri çok yüksek olduğunda gelişmektedir. Çoğu safra taşı, çoğunlukla kolesterolden oluşan karışık taşlar veya kolesterol taşlarıdır. Genellikle sarı veya yeşil renktedir.

Safra taşlarının başka bir türü ise çoğunlukla bilirubinden oluşan ve daha küçük ve daha koyu olan pigment taşlarıdır.

Safra kesesi taşı geliştirme riski artıran faktörler ise şunlardır:

  • Fazla kilolu veya obez olmak
  • Kadın olmak
  • 40 yaşın üstünde olmak
  • Karaciğer sirozu sahibi olmak
  • Ailede safra taşı öyküsü
  • Hızlı kilo vermek
  • Bazı ilaçları kullanmak
  • Yüksek doz östrojen tedavisi alma
  • Şeker hastalığı
  • Egzersiz eksikliği (5)

Safra Kesesi Taşı Tedavisi

Safra kesesi taşı nasıl geçer? Herhangi bir belirtiye neden olmadığı takdirde, genellikle safra taşı için tedavi uygulanmamaktadır. Diğer yandan, daha büyük olan ve belirtilere yol açan ya da komplikasyon riski bulunan safra taşları için ameliyat gerekli olabilmektedir.

Tedavi safra taşlarının büyüklüğüne ve yerine bağlı olmakla birlikte aşağıdakileri içerebilir:

  • Diyet değişiklikleri: Yağlı gıdalar ve süt ürünlerini sınırlamak veya tamamen tüketmeyi bırakmak gibi değişiklikler faydalı olabilmektedir.
  • Litotripsi: Özel bir makine safra taşlarını parçalamak için ses dalgaları göndermektedir. Bu tedavi sadece küçük ve yumuşak olan safra taşlarında uygulanmaktadır.
  • İlaçlar: Bazı ilaçlar safra taşlarını çözebilmektedir, ancak yan etkiler ve değişken başarı oranı nedeniyle bu tedavi yöntemi nadiren uygulanmaktadır.
  • Safra kesesi taşı ameliyatı: Safra taşını çıkarmak için uygulanan cerrahidir. (6)

Safra Kesesi Taşı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Safra kesesi taşı teşhisi ve tedavisi için iç hastalıkları bölümüne (dâhiliye) başvurulmaktadır. (7)

Safra Kesesi Taşına Ne İyi Gelir?

Safra Kesesi Taşı Bitkisel Tedavisi

Limon: Limon suyu, safra taşı nedeniyle belirti ataklarını kontrol altına almayı sağlayabilmektedir. Taş oluşumunu tetikleyen kolesterol seviyelerini dengelemeye de yardımcı olabilmektedir. Diğer yandan, içinde bulunan pektinler, oluşan karın ağrısını hafifletebilmektedir. (8)

Nane: Nane, safra ve diğer sindirim sıvılarının akışını uyararak sindirime yardımcı olabilen bir bitkidir. Ayrıca, safra taşlarının çözülmesine destek olan terpen isimli bir bileşiği içermektedir. Oluşan krampları gidermede ve akut safra kesesi ağrısını hafifletmede de etkili olabilmektedir. (9)

Karahindiba: Karahindiba safra taşı tedavisinde etkili olabilen bir bitkidir. Karaciğerden safra atılımına yardımcı olan taraksasin isimli bir bileşiği içermektedir. Ayrıca, karaciğerde biriken yağın metabolize edilmesine yardımcı olmaktadır. Sağlık bir karaciğer, sağlıklı bir safra kesesi anlamına da gelmektedir. (10)

Deve dikeni: Deve dikeni, safra taşı için etkili olabilecek diğer bir bitkidir. Safra üretimini teşvik eden maddeler içermektedir. Safra üretiminin artması safra taşlarının temizlenmesine yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, karaciğer sağlığını da desteklemektedir. (11)

Hint yağı: Hint yağı, safra taşlarının azalmasına yardımcı olabilmektedir. İyileştirici özellikle sahip olan bu yağ, ayrıca güçlü bir antiinflamatuardır. Bu nedenle de, iltihaplanmayı kontrol altına alabilmekte ve ağrıları hafifletebilmektedir. Ayrıca, bağışıklık sistemini de desteklemektedir. (12)

Armut: Armut, safra taşı ağrısından ve diğer belirtilerden kurtulmaya yardımcı olabilmektedir. Armutta bulunan pektin, kolesterol ile dolu olan safra taşlarını yumuşatmayı sağlamaktadır. Böylece, safra taşları vücuttan kolayca atılmaktadır. (13)

Sebze suları: Safra kesesi ve karaciğer fonksiyonlarını güçlendirmek için bazı sebzelerin sularından yardım alınmaktadır. Özellikle, pancar, salatalık ve havuç suyu oldukça etkili olabilmektedir. Bu sebzeler kolon ve kan temizliğine destekçi sebzelerdir. Ayrıca, yüksek su ve vitamin C içerikleri genel sağlığı da korumaktadır. (14)

Zerdeçal: Zerdeçal oldukça güçlü antiinflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip bir bitkidir. Gıdalarda zerdeçal olması safra çözünürlüğünü arttırmaya yardımcı olabilmektedir. Ayrıca, safra taşlarının oluşumunu da engelleyebilmektedir.

Hindistan cevizi yağı: Hindistan cevizi yağı, karaciğer tarafından kolaylıkla sindirilebilen gerekli yağları içermektedir. Safra kesesinde ağrıların yaşanmasına yol açan sağlıksız yağlar, kolesterol ve safra tuzlarının birikmesi önleyebilmektedir. (15)

Turp: Turp, safra kesesi taşı tedavisine yardımcı olabilen bir sebzedir. Safra akışını kolaylaştırmakta ve safra kesesi sağlığını desteklemektedir. (16)

Elma suyu: Elma suyu da safra kesesi taşı tedavisine yardımcı olabilmektedir. Elma suyunda bulunan fitokimyasal malik asit, safra taşlarını eritip ağrıyı azaltabilmektedir. Karaciğer ve safra kesesini temizlemekte, ayrıca da kalan kalıntıları vücuttan atmaktadır. (17)

Safra Kesesi Taşı Evde Tedavi Yöntemleri

Elma sirkesi: Elma sirkesinin sahip olduğu asidik yapı, genellikle safra taşı oluşumundan sorumlu kolesterol yapmasını durdurmaya yardımcı olabilmektedir. Ayrıca safra taşlarının eritilmesinde ve ağrıların hafifletilmesinde de oldukça etkilidir. (18)

Diyet: Safra kesesi taşlarını iyileştirmek için bazı diyet ve yaşam tarzı değişiklikleri faydalı olabilmektedir. Tavsiyeler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Her gün 8-10 bardak su için.
  • Fazla kilonuz varsa, kilo verin.
  • Yağlı gıdalardan kaçının.
  • Düzenli egzersiz yapın.
  • Daha küçük öğünlerle daha sık yemek yiyin.
  • Kabız olmaktan kaçının.
  • Her gün kahve için. Kahve safra akışını arttırmakta ve safra taşlarını önlemektedir.
  • Gün boyunca C vitamini içeren meyve ve sebzeleri tüketin.
  • Zerdeçal, kurutulmuş zencefil, karabiber, uzun biber gibi karaciğer ve safra kesesi için uyarıcı olan baharatlar ve bitkiler kullanın. (19)