Kronik Böbrek Yetmezliği Tedavisi

Kronik böbrek yetmezliği nasıl geçer? Kronik böbrek yetmezliğini iyileştirmek için uygulanabilecek bir tedavi bulunmamaktadır, ancak pek çok tedavi yöntemi belirtilerin hafifletilmesine ve kötüleşmesine engel olunmasını sağlayabilmektedir. Uygulanan tedavi kronik böbrek yetmezliğinin ne kadar ilerlediğine bağlı olarak şekillenmektedir.

Kronik böbrek yetmezliği durumunda yardımcı olabilecek tedavi yöntemleri şunlardır:

  • Yaşam tarzınızdaki değişiklikler: Mümkün olduğunca sağlıklı yaşam üzerine odaklanmaktadır.
  • İlaç: Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi ilişkili sorunları kontrol etmeyi amaçlamaktadır.
  • Diyaliz: İleri (evre 5) kronik böbrek yetmezliğinde gerekli olabilecek bazı böbrek fonksiyonlarının yerine getirilmesini sağlayan bir tedavi yöntemidir.
  • Kronik böbrek yetmezliği ameliyatı / Böbrek nakli: İleri (evre 5) kronik böbrek yetmezliği durumunda gerekli olabilir. (1)

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Bazı yaşam tarzı değişiklikleri kronik böbrek yetmezliği bulunan hastalara yardımcı olabilmektedir. Yaşam tarzı değişikliklerine şu örnekler verilebilmektedir:

  • Sigarayı bırakmak
  • Sağlıklı bir diyetle beslenmek
  • Tuz tüketimini sınırlamak
  • Düzenli olarak egzersiz yapmak
  • Alkol tüketimini sınırlamak
  • Varsa fazla kiloyu sağlıklı bir şekilde vermeye çalışmak
  • Non steroid antiinflamatuar ilaçlardan uzak durmak (2)

İlaç Tedavisi

Kronik böbrek yetmezliğini tedavi edebilecek herhangi bir ilaç tedavisi mümkün değildir, ancak duruma katkıda bulunan diğer sağlık sorunlarını kontrol altına almak için ilaç tedavisi uygun görülebilir. Böylece pek çok komplikasyonun oluşması da önlenebilmektedir.

  • Yüksek Kan Basıncı

Kan basıncının kontrol altına alınması böbreklerin daha da zarar görmesini engellemeye yardımcı olabilmektedir. Böbrek yetmezliği bulunan kişilerin genellikle amaç kan basıncını 140 / 90mmHg’nin altına düşürmektir. Diğer yandan, diyabet yani şeker hastalığına sahip olunması durumunda, kan basıncını 130 / 80mmHg’nin altına düşürmek daha doğru olacaktır.

Kan basıncını düşürmek için anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri olarak adlandırılan ilaçlar kullanılmaktadır. (3)

  • Yüksek Kolesterol

Kronik böbrek yetmezliği bulunan hastaların aynı zamanda kalp krizi ve felç gibi kardiyovasküler hastalıklar riski de yükselebilmektedir. Böbrek yetmezliğinin yüksek kan basıncı ve yüksek kolesterol gibi sağlık problemleri yüzünden tetiklenmesi kardiyovasküler hastalıklarla aynı nedenlere sahip olduğu anlamına gelmektedir.

Kardiyovasküler hastalıkların gelişme riskini azaltmak için genellikle statin adı verilen bir ilaç grubu reçete edilmektedir. (4)

  • Sıvı Birikimi

Böbreklerin fonksiyonlarını yerine getirmemesi vücutta şişliklerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Ödem adı verilen bu şişliklerin hafifletilmesine yardımcı olması için günlük tuz tüketiminin sınırlandırılması ve sıvı söktürücü gıdaların tüketilmesi etkili olabilmektedir. Bazı durumlarda doktorların tavsiye edeceği diüretik ilaçlardan da faydalanılabilmektedir.

  • Anemi (Kansızlık)

İleri evre kronik böbrek yetmezliği bulunan hastalar kansızlık yani anemi de yaşayabilmektedir. Kırmızı kan hücrelerinin eksikliği olarak adlandırılan bu durum, hastanın yorgunluk, enerji eksikliği, nefes darlığı ve çarpıntı gibi belirtiler yaşamasına yol açmaktadır.

Anemi durumunda, eritropoietin isimli bir ilaç kullanılabilmektedir. Bu ilaç vücudun daha fazla kırmızı kan hücresi üretmesine destek olan bir hormonu tedarik etmektedir. Diğer yandan, demir takviyeleri de alınabilmektedir. (5)

  • Kemik Erimesi

Böbreklerin çok fazla hasar görmesi vücutta fosfat birikmesine yol açabilmektedir. Kalsiyum ile birlikte fosfat, sağlıklı kemiklerin korunması için önemlidir. Ancak, ihtiyaç duyulandan daha fazla fosfat bulunması kalsiyum dengelerini bozabilmekte ve kemik sağlığını etkileyebilmektedir.

Kırmızı et, süt ürünleri, yumurta ve balık gibi yüksek fosfat içeren yiyeceklerin sınırlandırılması faydalı olabilmektedir.

Fosfat seviyelerini azaltmak için kalsiyum asetat ve kalsiyum karbonat gibi ilaçlar kullanılabilmektedir.

Kemiklerin güçlenmesini sağlamak için D vitamini oldukça faydalı olabilmektedir. D vitamini almak için kolekalsiferol veya ergokalsiferol gibi takviyeler reçete edilebilmektedir. (6)

  • Glomerülonefrit

Böbrek hastalığı bazı durumlarda glomerülonefrit olarak bilinen böbrek filtresi iltihabına yol açabilmektedir. Bağışıklık sisteminin böbreklere saldırması sonucu da ortaya çıkan bu durum, bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlarla kontrol altına alınabilmektedir.

Diyaliz

Bazı vakalarda, böbrekler fonksiyonlarını tamamen yitirebilmektedir. Bu durumda, son aşama olarak diyaliz makinesi düşünülebilmektedir. Diyaliz makinesi vücutta bulunan atıkların ve sıvının kandan çıkarılmasını sağlamaktadır.

Böbrek nakli yapılamıyorsa, diyaliz makinesinin genellikle ömür boyu kullanılması gerekmektedir. (7)

Böbrek Nakli / Kronik Böbrek Yetmezliği Ameliyatı

Ciddi böbrek hasarı durumunda böbrek nakli gerekli olabilmektedir. Tek böbrekle yaşamak mümkün olabilmektedir, bu nedenle, canlı bir donörden böbrek alınabilmektedir. Aynı zamanda, böbrek ölümü gerçekleşmeyen ölü bir insandan da nakil alınabilmektedir.

Uygun bir böbreğin bulunması aylar ya da yıllar alabilmektedir. Bu süreçte hasta diyaliz makinesine bağlanmaktadır. (8)

Kronik Böbrek Yetmezliği İçin Hangi Doktora Gidilir?

Kronik böbrek yetmezliği tanısı ve tedavisi için nefroloji bölümüne başvurulmaktadır. (9)

Kronik Böbrek Yetmezliği Nedir?

Kronik böbrek yetmezliği, böbreklerin hasar görmesi ve kanı gerektiği şekilde filtrelememesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Hastalığa kronik olarak tanımlanması, böbreklerin uzun bir süre içinde yavaş yavaş hasar almasıdır. Bu hasar vücutta atıkların oluşmasına yol açmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği ayrıca diğer sağlık sorunlarına da neden olabilmektedir.

Böbreklerin görevi vücuttaki fazla sıvıyı filtrelemek ve idrarla vücuttan atılmasını sağlamaktır. Vücudun düzgün çalışmasını sağlamak için, böbrekler kan içinde dolaşan kalsiyum, fosfor, sodyum ve potasyum gibi tuzları ve mineralleri dengelemektedir. Aynı zamanda kan basıncını kontrol etmeye, kırmızı kan hücrelerini hazırlamaya ve kemikleri güçlü tutmaya yardımcı olan hormonları da üretmektedir.

Böbrek hastalığı zamanla kötüleşmekte ve böbrek yetmezliğine neden olmaktadır. Bu nedenle, böbrek hastalığına en erken şekilde tanı konması sağlığın seyri için oldukça önemlidir. Böbreklerin yetmemesi durumunda, sağlığın koruması için diyaliz veya böbrek nakli düşünülmektedir. (10)

Kronik Böbrek Yetmezliği Belirtileri

Kronik böbrek yetmezliği başlangıcı ve sonrası durumunda birçok farklı sorun yaşanabilmektedir.

Kronik böbrek yetmezliği nasıl anlaşılır? Yaşanan en sık belirtiler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Anemi (kırmızı kan hücrelerinin eksikliği, bu da yorgunluk, nefes nefese kalma, baş dönmesi, depresyon ve üşümüş hissetmenize neden olabilir)
  • Kemik, eklem, kas veya sinir ağrısı
  • Kas krampları, özellikle bacaklarda
  • Bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler, örneğin kabızlık veya ishal
  • Bulantı, kusma ve iştah kaybı
  • Ağız veya dişlerde sorunlar (örneğin, ağız kokusu, ağızda metalik bir tat)
  • Kaşıntılı bir cilt
  • Morarma
  • Depresyon, kaygı, sinirlilik, huysuzluk
  • Uyku bozuklukları
  • Saç kaybı (11)

Kronik Böbrek Yetmezliği Nedenleri

Kronik böbrek yetmezliği, bir hastalık veya durum sonucu böbreklerin fonksiyonlarını kaybetmesiyle ortaya çıkmaktadır. Kronik böbrek yetmezliği birkaç ay veya yıl içinde böbrek hasarının daha da kötüleşmesine neden olmaktadır. (12)

Kronik böbrek yetmezliği neden olur? Kronik böbrek yetmezliği oluşma riskini artıran sağlık problemleri ve diğer durumlar şunlardır:

  • Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Kalp yetmezliği ya da kalp krizi veya inme geçmişi
  • Ailede böbrek hastalığı geçmişi bulunması
  • Aşırı kilolu ya da obez olmak
  • Sigara içmek
  • 60 yaşında veya daha büyük olmak
  • Etnik köken (13)